Nieudany soft fork BIP-110: co to oznacza dla zarządzania Bitcoinem

Łańcuch mniejszości wydobył dwa bloki w ciągu ośmiu godzin, a następnie zamarł. Przy 99,85% mocy obliczeniowej na oryginalnym łańcuchu, Tymczasowy Softfork ze Zmniejszonymi Danymi jest najbardziej zdecydowanym odrzuceniem zarządzania od czasu SegWit2x. Jego zwolennicy mówią teraz o całkowitej wymianie górników.

Najnowszy kryzys zarządzania Bitcoinem trwał około ośmiu godzin. Rankiem 8 sierpnia 2026 roku węzły uruchamiające softfork BIP-110 odrzuciły blok na wysokości 961 632, który nie zawierał wymaganego flagi sygnalizacyjnej, i zaczęły budować alternatywny łańcuch. Ten łańcuch wyprodukował dokładnie dwa bloki. Potem się zatrzymał.

Główna sieć Bitcoin kontynuowała swoje zwykłe dziesięciominutowe tempo, obojętnie. Zanim większość amerykańskich traderów sprawdziła swoje telefony w sobotni poranek, podział był już praktycznie zakończony. Gałąź BIP-110 odziedziczyła pełną trudność sieci przy prawie żadnej mocy obliczeniowej, co oznaczało, że jej następna korekta trudności była szacowana na około 350 dni. Dwa bloki w osiem godzin, potem cisza.

To, co sprawia, że BIP-110 warto przeanalizować, to nie jego porażka. Wiele propozycji upada. Chodzi o to, co porażka ujawnia na temat tego, jak zarządzanie Bitcoinem faktycznie działa w 2026 roku i co się dzieje, gdy frakcja uzna, że sam system zarządzania jest problemem.

Co proponował BIP-110

Tymczasowy Softfork ze Zmniejszonymi Danymi został zaprojektowany w celu ograniczenia arbitralnych danych niefinansowych osadzonych w transakcjach Bitcoin. Siedem zasad ograniczyłoby większość nowych wyjść do 34 bajtów, OP_RETURN do 83 bajtów, a dane do 256 bajtów. Ograniczenia były tymczasowe, wygasały po 52 416 blokach, czyli około roku.

Cel był wyraźny: inskrypcje Ordinals, tokeny BRC-20, Runes i duże ładunki danych Taproot. Zwolennicy argumentowali, że te zastosowania stanowią spam, który zawyża blockchain, podnosi opłaty transakcyjne dla zwykłych użytkowników i obciąża operatorów węzłów kosztami przechowywania, które nie służą żadnemu celowi monetarnemu. Luke Dashjr, jeden z najbardziej doświadczonych programistów Bitcoin Core, publicznie poparł propozycję i od lat argumentuje, że dane niefinansowe na Bitcoinie są nadużyciem protokołu.

Próg aktywacji został ustawiony na 55% bloków w okresie trudności, czyli 1 109 z 2 016. Było to celowe odejście od tradycyjnego progu 95% Bitcoina, co było przyznaniem autorów propozycji, że przytłaczający konsensus jest mało prawdopodobny.

Dlaczego górnicy powiedzieli nie

Kiedy obowiązkowe okno sygnalizacyjne otworzyło się 7 sierpnia na bloku 961 632, wsparcie wynosiło 2,53%. To 51 bloków z 2 016. Nie 51%, ale 51 bloków.

Różnica między 2,53% a 55% to nie porażka negocjacji. To oświadczenie. Pule wydobywcze reprezentujące zdecydowaną większość mocy obliczeniowej Bitcoina spojrzały na BIP-110 i doszły do wniosku, że ograniczanie transakcji płacących opłaty jest sprzeczne z ich interesem ekonomicznym i ich rozumieniem tego, jak Bitcoin powinien działać.

Nie jest to zaskakujące, gdy spojrzeć na to przez pryzmat ekonomii górników. Transakcje Ordinals i Runes płacą opłaty. W okresach szczytowego zapisu opłaty te podniosły średnie koszty transakcji powyżej 20 dolarów, generując znaczne dodatkowe przychody dla górników. BIP-110 proponował wyeliminowanie tych przychodów na rok. Żadna duża pula wydobywcza nie poparła publicznie tej propozycji w tygodniach poprzedzających aktywację.

Argument ekonomiczny wyjaśnia jednak tylko część odrzucenia. Argument filozoficzny był równie decydujący.

110 powodów Saylor'a i zasada neutralności

Michael Saylor, prezes wykonawczy Strategy i najbardziej widoczny instytucjonalny orędownik Bitcoina, opublikował esej składający się ze 110 punktów zatytułowany „110 powodów, dla których BIP 110 to zły pomysł”. Główny argument można streścić w jednym zdaniu: wartość Bitcoina wynika z jego neutralności, a w momencie, gdy zaczynasz decydować, które rodzaje ważnych, płatnych transakcji są akceptowalne, otwierasz drzwi, których nie można zamknąć.

„BIP 110 zamienia spór o spam w zmianę konsensusu” – napisał Saylor, nazywając ten precedens „niezwykle niebezpiecznym”. Jego rozumowanie było takie, że jeśli sieć może dziś odrzucać inskrypcje, jutro może odrzucać inne typy transakcji. Kategoria „danych niefinansowych” nie jest samo definiująca się. Transakcja multisig osadzająca metadane, dowód znacznika czasu lub kotwica sidechain mogłyby zostać zaklasyfikowane jako niefinansowe przez przyszłe propozycje stosujące tę samą logikę.

Adam Back, współzałożyciel Blockstream i postać, której system proof-of-work hashcash bezpośrednio wpłynął na projekt Bitcoina, dołączył do Saylor'a w sprzeciwie. Back odrzucił oskarżenia o cenzurę ze strony zwolenników BIP-110 i ostrzegł, że egzekwowanie spornych zasad bez szerokiego poparcia stanowi większe zagrożenie dla integralności Bitcoina.

Waga tych głosów ma znaczenie. Firma Saylor'a posiada ponad 500 000 bitcoinów. Back wynalazł kluczowy element mechanizmu konsensusu Bitcoina. Kiedy obaj dochodzą do wniosku, że propozycja zagraża podstawowym właściwościom Bitcoina, sygnał dla górników i operatorów węzłów jest jednoznaczny.

Problem ataku replay, którego nikt nie rozwiązał

BIP-110 został wydany bez ochrony przed replay. To szczegół techniczny o poważnych praktycznych konsekwencjach.

Kiedy blockchain się dzieli, każda transakcja ważna na jednym łańcuchu może być również ważna na drugim. Bez ochrony przed replay, użytkownik wydający bitcoiny na głównym łańcuchu mógłby mieć tę samą transakcję powtórzoną na łańcuchu BIP-110 lub odwrotnie. Skutkiem jest niezamierzony transfer na łańcuchu, z którym użytkownik nie zamierzał wchodzić w interakcję.

Bitcoin Cash, najważniejszy historyczny fork Bitcoina, zawierał ochronę przed replay od samego początku. BIP-110 nie. Jego projektanci argumentowali, że jako soft fork, a nie hard fork, ochrona przed replay jest niepotrzebna, ponieważ zasady są podzbiorem istniejącego konsensusu. W praktyce podział łańcucha stworzył dokładnie warunki, w których ataki replay stają się możliwe.

Start9, producent węzłów Bitcoin, opublikował wytyczne wzywające użytkowników do niepodejmowania żadnych działań, unikania dzielenia monet i czekania na śmierć łańcucha mniejszościowego. Ta rada okazała się słuszna w ciągu kilku godzin. Jednak brak ochrony przed replay w propozycji, której autorzy wiedzieli, że może wywołać podział, odzwierciedla porażkę zarządzania w samym projekcie BIP-110.

Echo wojny o rozmiar bloku

Bitcoin już to przerabiał. Wojna o rozmiar bloku w latach 2015–2017 pochłonęła lata energii rozwojowej, doprowadziła do powstania Bitcoin Cash jako trwałego forka i niemal zakończyła się hard forkiem SegWit2x, który podwoiłby limit rozmiaru bloku. Ten fork został odwołany w ostatniej chwili, gdy stało się jasne, że węzły ekonomiczne, giełdy, portfele i firmy, na których użytkownicy faktycznie polegają, nie pójdą za nim.

Paralela do BIP-110 jest pouczająca, ale nie dokładna. Wojna o rozmiar bloku była sporem o filozofię skalowania. BIP-110 to spór o to, co w ogóle powinno znajdować się na blockchainie. Oba przypadki dotyczą mniejszości próbującej wymusić zmianę konsensusu wbrew sprzeciwowi większości. Oba zakończyły się niepowodzeniem.

Ale wojna o rozmiar bloku trwała dwa lata. BIP-110 zajął osiem godzin. Szybkość rozwiązania mówi coś o dojrzałości zarządzania Bitcoinem. W 2017 roku pytanie, czy górnicy czy operatorzy węzłów kontrolują konsensus, było naprawdę nierozstrzygnięte. W 2026 roku jest rozstrzygnięte. Sam hashrate nie może wymusić zmiany zasad. Węzły ekonomiczne muszą się zgodzić. A gdy 97,47% górników i praktycznie wszystkie główne giełdy, portfele i dostawcy infrastruktury odrzucają propozycję, wynik nie jest wątpliwy.

Sam SegWit został aktywowany przez BIP 148, miękki fork aktywowany przez użytkowników, który ominął opornych górników. Wniosek, jaki wyciągnęła społeczność, był taki, że użytkownicy prowadzący węzły, a nie górnicy, są ostatecznymi arbitrami konsensusu. Porażka BIP-110 to ta sama lekcja zastosowana w odwrotną stronę: mała grupa węzłów i górników nie może narzucić zasad, które reszta sieci odrzuca.

Zwrot w dowodzie pracy

Najbardziej niezwykły rozwój wydarzeń nastąpił po nieudanym forku. Roughnecks, operacja wydobywcza wspierająca BIP-110, ogłosiła, że wznowi wydobycie na zablokowanym łańcuchu i będzie kontynuować, dopóki „rozsądna zmiana dowodu pracy” nie zastąpi pul wydobywczych, które odmówiły posłuszeństwa.

To niezwykłe oświadczenie. Zmiana algorytmu dowodu pracy oznacza porzucenie SHA-256, funkcji skrótu, do obliczania której zaprojektowano każdy istniejący układ ASIC dla Bitcoina. Nowy algorytm sprawiłby, że cała istniejąca infrastruktura wydobywcza stałaby się bezwartościowa dla tego łańcucha. Mniejszościowa gałąź musiałaby przyciągnąć górników używających innego sprzętu, zbudować nowy harmonogram trudności i przekonać giełdy i portfele do notowania tego, co w każdym znaczącym sensie byłoby nową kryptowalutą.

Precedensem jest Bitcoin Gold, który w 2017 roku przeszedł z SHA-256 na Equihash, aby umożliwić wydobycie GPU. Bitcoin Gold kosztuje dziś około 1 dolara. Ocena rynku dotycząca zmian dowodu pracy, które oddzieliły się od głównego łańcucha, była konsekwentna i surowa.

Czy zwolennicy BIP-110 zrealizują zmianę dowodu pracy, pozostaje otwartym pytaniem. Ale fakt, że o tym dyskutują, ujawnia coś ważnego: spór o inskrypcje nie został rozwiązany przez niepowodzenie forka. Frakcja, która uważa, że dane niefinansowe powinny być wykluczone z Bitcoina, nadal istnieje. Po prostu doszli do wniosku, że istniejący system zarządzania Bitcoinem nie da im wyniku, jakiego chcą.

Co to oznacza dla przyszłych ulepszeń Bitcoina

Porażka BIP-110 ma implikacje wykraczające poza debatę o inskrypcjach. Bitcoin ma kilka oczekujących propozycji, które wymagałyby miękkich forków, w tym OP_CTV dla kowenantów i różne projekty skarbców. Każda z nich musiałaby przejść tę samą przeszkodę zarządzania, której BIP-110 nie pokonał.

Saylor poszedł dalej niż samo sprzeciwienie się BIP-110. Argumentował, że zasady konsensusu Bitcoina powinny być traktowane jak konstytucja, a zmiany powinny być „rzadkie” i nigdy nie służyć wygodzie żadnej frakcji. To ujęcie, jeśli stanie się dominującym poglądem, sprawia, że każdy miękki fork jest znacznie trudniejszy do aktywacji. Próg nie jest już technicznym konsensusem, ale czymś bliższym poprawce konstytucyjnej, wymagającej nie tylko poparcia większości, ale niemal jednomyślności.

Praktycznym skutkiem jest to, że protokół Bitcoina staje się coraz trudniejszy do zmiany zarówno z założenia, jak i kulturowo. Czy to siła, czy słabość, zależy od poglądu na to, czego potrzebuje Bitcoin. Jeśli obecny protokół jest wystarczający dla jego roli sieci monetarnej, skostnienie jest cechą. Jeśli Bitcoin potrzebuje nowych możliwości, aby pozostać konkurencyjnym wobec nowszych blockchainów, skostnienie jest ryzykiem.

BIP-110 nie odpowiedział na to pytanie. Ale pokazał, że w 2026 roku poprzeczka dla zmiany zasad Bitcoina jest wyższa niż kiedykolwiek.

Co zmieniłoby tę analizę

Jeśli łańcuch mniejszościowy BIP-110 skutecznie wdroży zmianę dowodu pracy i przyciągnie znaczącą moc obliczeniową, fork stanie się trwałym podziałem, a nie nieudanym eksperymentem. Obserwuj notowania na giełdach. Jeśli jakakolwiek większa giełda umieści łańcuch BIP-110 jako aktywo handlowe, będzie to sygnał, że rynek postrzega go jako realny. Na dzień 10 sierpnia żadna giełda nie zadeklarowała takich planów.

I odwrotnie, jeśli wolumen inskrypcji gwałtownie spadnie z powodu warunków rynkowych, a nie ograniczeń protokołu, frakcja antyspamowa straci swój główny argument. Spór stanie się akademicki. Dane o opłatach i liczbie inskrypcji w ciągu najbliższych 90 dni określą, czy podstawowe napięcie utrzyma się, czy samo zniknie.

Na co zwracać uwagę

Aktywność wydobywcza na gałęzi BIP-110. Jakakolwiek ciągła produkcja bloków poza obecnymi dwoma blokami wskazywałaby, że frakcja znalazła dodatkową moc obliczeniową. Dalsza cisza potwierdza, że łańcuch jest martwy.

Ogłoszenia o zmianie dowodu pracy. Formalna propozycja zmiany algorytmów haszujących na łańcuchu mniejszościowym oznaczałaby przejście od nieudanego miękkiego forka do celowego twardego forka i nowej kryptowaluty.

Wsparcie giełd i portfeli. Żadna większa giełda nie umieściła łańcucha BIP-110. Jakiekolwiek notowanie byłoby znaczącym sygnałem. Brak notowań po 30 dniach potwierdziłby, że rynek ruszył dalej.

Przychody z opłat za inskrypcje. Jeśli Ordinals i Runes nadal będą generować znaczące przychody dla górników do 2026 roku, argument ekonomiczny przeciwko ograniczeniom danych wzmocni się. Jeśli aktywność inskrypcji spadnie, debata się przesunie.

Przyszłe propozycje soft forków. Obserwuj, jak OP_CTV i inne oczekujące propozycje dostosowują swoje strategie aktywacji w świetle porażki BIP-110. Każda propozycja, która obniża próg aktywacji poniżej 95%, ma teraz precedens odrzucenia BIP-110.