Czym jest DAO? Wyjaśniamy zarządzanie zdecentralizowane

W kwietniu 2024 roku pojedyncze głosowanie on-chain przesunęło 165 milionów dolarów ze skarbca Uniswap do dwuletniego programu grantowego. Żaden dyrektor generalny nie podpisał decyzji. Żadna rada nie została zwołana. Zbiór posiadaczy tokenów, anonimowych i rozproszonych po wszystkich strefach czasowych, debatował nad propozycją na forum, oddał głosy za pośrednictwem smart kontraktu, a środki przesunęły się automatycznie, nieodwracalnie, dokładnie tak, jak określał kod. To właśnie robi zdecentralizowana organizacja autonomiczna: zastępuje korporacyjną hierarchię dyrektorów, rad i statutów głosowaniem ważonym tokenami oraz smart kontraktami, które wykonują wyniki. To, czy to zastąpienie jest ulepszeniem, zmianą boczną, czy nową kategorią porażki organizacyjnej, zależy całkowicie od tego, którą DAO zbadamy i kiedy ją zbadamy.

Koncepcja wyłoniła się z prostej obserwacji: jeśli blockchain może wykonywać transakcje finansowe bez pośredników, powinien również być w stanie wykonywać decyzje organizacyjne bez pośredników. Pierwsza poważna próba, myląco nazwana „The DAO”, wystartowała na Ethereum w kwietniu 2016 roku, zebrała 150 milionów dolarów w kampanii crowdfundingowej i została opróżniona z 60 milionów dolarów przez atakującego, który wykorzystał podatność na rekurencyjne wywołania w jej smart kontrakcie w ciągu dwóch miesięcy. Hack był tak katastrofalny, że rozdzielił samo Ethereum na dwa łańcuchy, Ethereum i Ethereum Classic, i rzucił cień na koncepcję zdecentralizowanego zarządzania, który potrzebował lat, aby się podnieść. Cień warto było zapamiętać, ponieważ ustanowił centralną prawdę o DAO: kod jest prawem, dopóki kod nie ma błędu, a wtedy ludzie stojący za kodem muszą zdecydować, czym właściwie jest prawo.

Model przetrwał porażkę The DAO, ponieważ podstawowa potrzeba była realna. Protokoły open-source z miliardami aktywów skarbcowych, globalne społeczności interesariuszy, którzy nigdy się nie spotkali, ekonomie oparte na tokenach, które wymagały dostosowań parametrów – wszystko to wymagało jakiegoś mechanizmu podejmowania decyzji, a tradycyjne opcje (firma, fundacja, życzliwy dyktator) wprowadzały centralizację, której protokoły miały unikać. DAO stały się tym mechanizmem, niedoskonałym, ale strukturalnie zgodnym z zdecentralizowanymi systemami, którymi zarządzały. Do 2026 roku DAO łącznie zarządzają ponad 30 miliardami dolarów w aktywach skarbcowych w setkach aktywnych organizacji, a infrastruktura zarządzania, systemy głosowania, platformy delegacji, ramy propozycji – dojrzały do małego przemysłu samego w sobie.

Anatomia DAO: jak działa zarządzanie tokenami

Standardowy cykl zarządzania DAO ma pięć etapów, a zrozumienie każdego z nich ujawnia, gdzie mechanizm działa, a gdzie się załamuje.

Pierwszym etapem jest dystrybucja tokenów. Władza zarządcza w DAO jest reprezentowana przez tokeny, zazwyczaj tokeny ERC-20 na Ethereum, które przyznają prawa głosu proporcjonalne do posiadanych udziałów. To, jak te tokeny są dystrybuowane, determinuje strukturę władzy DAO od samego początku. Niektóre DAO airdropują tokeny szeroko wśród wcześniejszych użytkowników (Uniswap rozdał UNI każdemu portfelowi, który kiedykolwiek dokonał swapu). Inne sprzedają tokeny w publicznych sprzedażach, przyznają je wczesnym inwestorom i członkom zespołu z harmonogramami vestingu lub dystrybuują je poprzez programy wydobywania płynności. Początkowa dystrybucja jest najbardziej brzemienną w skutki decyzją, jaką podejmuje DAO, ponieważ ustanawia elektorat. DAO, w którym 40% tokenów jest w posiadaniu zespołu założycielskiego i inwestorów, nie jest znacząco zdecentralizowane, niezależnie od tego, co mówi dokumentacja zarządzania.

Drugim etapem jest składanie propozycji. Każdy posiadacz tokenów spełniający minimalny próg może złożyć propozycję zarządczą. W Uniswap próg wynosi 2,5 miliona UNI (około 15 milionów dolarów), co jest tak wysokim progiem, że większość propozycji jest składana przez delegatów, dużych posiadaczy lub zespoły protokołu, a nie pojedynczych członków społeczności. W mniejszych DAO próg może być tak niski, jak pojedynczy token. Propozycje są zazwyczaj ustrukturyzowanymi dokumentami określającymi działanie do podjęcia, uzasadnienie, szczegóły wdrożenia i oczekiwany wpływ. Są publikowane na forach zarządczych, zwykle hostowanych na Discourse, Commonwealth lub Snapshot.

Trzeci etap to deliberacja. Przed formalnym głosowaniem propozycje są omawiane na forach i podczas spotkań dotyczących zarządzania. Ta faza jest najważniejsza i najmniej zautomatyzowana: to tutaj dopracowuje się argumenty, zgłasza obawy, proponuje alternatywy i wyłaniają się rzeczywiste preferencje społeczności. Jakość deliberacji znacznie różni się między DAO. Niektóre, jak MakerDAO (obecnie Sky), opracowały zaawansowane ramy zarządzania z grupami roboczymi, delegatami i ustrukturyzowanymi procesami informacji zwrotnej. Inne to chaotyczne swobodne dyskusje, w których dominuje kilku aktywnych uczestników, podczas gdy większość pozostaje milcząca.

Czwarty etap to głosowanie on-chain. Posiadacze tokenów oddają głosy, ważone liczbą posiadanych tokenów. Większość DAO stosuje prosty model ważony tokenami: jeden token to jeden głos. Niektóre eksperymentowały z głosowaniem kwadratowym (gdzie koszt dodatkowych głosów rośnie kwadratowo, dając większą wagę szerokości poparcia niż jego głębokości) lub głosowaniem opartym na przekonaniu (gdzie im dłużej stawiasz swój głos, tym większą ma wagę). Głosowanie wymaga osiągnięcia zarówno kworum, czyli minimalnego poziomu uczestnictwa, jak i progu przejścia, zazwyczaj zwykłej większości lub większości kwalifikowanej. Mechanizmy głosowania obejmują transakcje on-chain (kosztowne, z opłatami za gaz) oraz systemy oparte na podpisach off-chain, takie jak Snapshot (darmowe, ale niewiążące bez osobnego kroku wykonawczego).

Piąty etap to egzekucja. Jeśli głosowanie przejdzie, proponowana akcja jest wykonywana. W najbardziej dojrzałych DAO egzekucja jest automatyczna: kontrakt zarządzający, zazwyczaj kontroler timelock, taki jak Governor od OpenZeppelin lub GovernorBravo od Compound, kolejkuje zatwierdzoną transakcję i wykonuje ją po okresie opóźnienia (zwykle 24-48 godzin), dając społeczności czas na reakcję, jeśli zatwierdzono coś nieoczekiwanego. W mniej dojrzałych DAO egzekucja może zależeć od multisig, czyli zestawu zaufanych sygnatariuszy, którzy ręcznie wykonują zatwierdzoną akcję, wprowadzając z powrotem ludzkie zaufanie do systemu zaprojektowanego w celu jego wyeliminowania.

Gatunki: jakie istnieją rodzaje DAO

Model DAO zdywersyfikował się na kilka odrębnych kategorii, z których każda ma inne wyzwania związane z zarządzaniem i wskaźniki sukcesu.

Protokółowe DAO zarządzają zdecentralizowanymi protokołami i są największe pod względem wielkości skarbca. Uniswap DAO kontroluje ponad 1,5 miliarda dolarów w aktywach skarbca i zarządza najczęściej używaną zdecentralizowaną giełdą. Aave DAO zarządza parametrami protokołu pożyczkowego z miliardami w depozytach: krzywe stóp procentowych, współczynniki zabezpieczeń, parametry ryzyka i nowe notowania aktywów. MakerDAO (obecnie Sky) zarządza DAI, jednym z najważniejszych stablecoinów w kryptowalutach, podejmując decyzje o tym, jakie aktywa mogą służyć jako zabezpieczenie, jakie opłaty za stabilność pobierać i jak zarządzać bilansem protokołu. Te DAO stoją przed najbardziej doniosłymi decyzjami, ponieważ niepowodzenia w zarządzaniu mogą bezpośrednio zagrozić depozytom milionów użytkowników, którzy sami nigdy nie uczestniczą w zarządzaniu.

Inwestycyjne DAO gromadzą kapitał od członków, aby inwestować wspólnie. The LAO, MetaCartel Ventures i Flamingo DAO zapoczątkowały ten model, używając głosowania opartego na tokenach do podejmowania decyzji inwestycyjnych, które tradycyjne struktury venture capital obsługują poprzez umowy partnerskie. Struktura prawna inwestycyjnych DAO jest złożona, zazwyczaj obejmuje otoczkę Delaware LLC i zgodność z przepisami dotyczącymi papierów wartościowych, co ogranicza większość inwestycyjnych DAO do akredytowanych inwestorów.

Społecznościowe DAO organizują się wokół wspólnej tożsamości lub zainteresowań. Friends With Benefits (FWB) używa modelu członkostwa z bramką tokenową do wydarzeń kulturalnych, projektów medialnych i dostępu do społeczności. Token służy zarówno jako poświadczenie członkostwa, jak i instrument zarządzania, a FWB radzi sobie z napięciem między ekskluzywnością a decentralizacją bardziej widocznie niż większość społecznościowych DAO.

Kolekcjonerskie DAO gromadzą fundusze na nabywanie aktywów o wysokiej wartości. PleasrDAO nabyło znaczące kulturowo NFT i aktywa, w tym oryginalne zdjęcie mema Doge. ConstitutionDAO zebrało 47 milionów dolarów w tydzień, aby licytować pierwsze wydanie Konstytucji USA na aukcji Sotheby’s w listopadzie 2021 roku. ConstitutionDAO przegrało aukcję, ale pokazało siłę fundraisingową modelu, a jego następstwa, chaotyczny proces zwrotów, w którym opłaty za gaz pochłonęły znaczną część depozytów drobnych wpłacających, pokazały ograniczenia operacyjne modelu.

Usługowe DAO funkcjonują jako zdecentralizowane agencje lub sieci talentów. Raid Guild koordynuje projekty deweloperskie web3, a jego członkowie głosują nad przyjęciem projektów, wyceną i dystrybucją przychodów. Model zastępuje tradycyjną hierarchię zarządzania agencji zarządzaniem kierowanym przez współpracowników, choć stoi przed wyzwaniem, że relacje z klientami i zarządzanie projektami wymagają responsywności, której głosowanie oparte na tokenach nie zawsze zapewnia.

Studia przypadków: DAO, które zdefiniowały model

Trzy DAO ilustrują spektrum wyników zarządzania wyraźniej niż jakiekolwiek ramy teoretyczne.

Uniswap DAO to najbardziej wyrazisty przykład sukcesu, choć nawet ten sukces wymaga zastrzeżeń. Od momentu uruchomienia we wrześniu 2020 roku, zarządzanie UNI kierowało wydatkami z skarbca o wartości miliardów, wdrożyło protokół na ponad kilkunastu blockchainach, zarządzało debatą na temat przełącznika opłat (czy kierować opłaty transakcyjne do posiadaczy UNI) oraz finansowało wieloletni program grantów. Proces zarządzania działa, propozycje są składane, debatowane, głosowane i wykonywane, ale działa powoli i przy niskiej frekwencji. Typowe propozycje zarządzania przechodzą przy głosowaniu mniej niż 5% tokenów. Efektywnym organem zarządzającym jest niewielka liczba dużych delegatów, członków zespołu protokołu i aktywnych uczestników społeczności, być może kilkaset osób zarządzających protokołem używanym przez miliony. Pytanie, czy jest to zdecentralizowana organizacja, czy demokracja przedstawicielska z bardzo niską frekwencją wyborczą, pozostaje jako ćwiczenie.

MakerDAO, obecnie przemianowane na Sky, to najbardziej ambitny eksperyment zarządzania w kryptowalutach. Od początku istnienia, posiadacze MKR zarządzali każdym parametrem systemu stablecoina DAI: stopami stabilności, współczynnikami zabezpieczenia, limitami długu, konfiguracjami oracle oraz wdrażaniem nowych typów zabezpieczeń, w tym aktywów ze świata rzeczywistego, takich jak amerykańskie obligacje skarbowe. W 2024 roku MakerDAO przeszło radykalną restrukturyzację, zmieniając nazwę na Sky i dzieląc się na wyspecjalizowane SubDAO, każde skoncentrowane na określonych funkcjach, takich jak pożyczki, aktywa ze świata rzeczywistego i wzrost. Restrukturyzacja sama w sobie była decyzją zarządczą, zatwierdzoną w procesie głosowania DAO, co czyni ją być może jedynym przykładem organizacji głosującej nad fundamentalną zmianą własnego projektu, jednocześnie kontynuując działanie infrastruktury finansowej o wartości miliardów dolarów. Czy struktura SubDAO rozwiąże problemy skalowalności zarządzania Maker, pozostaje do zobaczenia.

Arbitrum DAO ilustruje tryby awarii zarządzania. Kiedy Arbitrum uruchomiło swój token ARB w marcu 2023 roku, fundacja opublikowała propozycję z prośbą o ratyfikację działań, które już podjęła, w tym wydatkowanie 1 miliona dolarów. Społeczność zareagowała wściekle na to, co postrzegała jako retrospektywny teatr zarządzania: proszenie o głosowanie nad czymś, co już zostało zrobione. Ten epizod ujawnił napięcie między szybkością operacyjną (fundacja musiała działać szybko) a legitymizacją zarządzania (społeczność oczekiwała, że najpierw zostanie zapytana). Arbitrum od tego czasu rozwinęło bardziej ustrukturyzowany proces zarządzania, ale wczesna kontrowersja ustanowiła, że DAO nie mogą po prostu dołączyć zarządzania do organizacji zbudowanej do działania bez niego. Kultura zarządzania musi poprzedzać mechanikę.

Grzech pierworodny: hack The DAO i fork Ethereum

Żadna dyskusja o DAO nie jest kompletna bez wydarzenia, które dało tej koncepcji pierwszy i najbardziej brutalny test wytrzymałości. The DAO, uruchomione w kwietniu 2016 roku, było funduszem venture capital zarządzanym przez posiadaczy tokenów na Ethereum. Zebrało 150 milionów dolarów w kampanii crowdfundingowej, co czyniło go największym crowdfundingiem w historii w tamtym czasie, i zostało zhakowane w ciągu dwóch miesięcy.

Exploit wykorzystał podatność na ponowne wejście w inteligentnym kontrakcie The DAO. Atakujący wywołał funkcję wypłaty w sposób, który pozwolił mu wielokrotnie wypłacać swoją część przed zaktualizowaniem salda przez kontrakt, wypompowując około 60 milionów dolarów w ETH, mniej więcej jedną trzecią zasobów The DAO. Atak nie był hackiem w tradycyjnym sensie: atakujący nie włamał się do systemu ani nie odgadł hasła. Użył kodu dokładnie tak, jak został napisany. Kod pozwalał na wypompowanie; kod był prawem; i zgodnie z logiką kodu, atakujący nie zrobił nic złego.

Społeczność Ethereum nie zaakceptowała tego argumentu. Po intensywnej debacie sieć wykonała hard fork, retrospektywną zmianę historii blockchaina, która cofnęła kradzież i zwróciła środki deponentom The DAO. Fork został zatwierdzony przez większość społeczności, ale odrzucony przez mniejszość, która argumentowała, że „kod jest prawem” musi coś znaczyć, nawet gdy prawo prowadzi do niesprawiedliwych wyników. Ta mniejszość kontynuowała działanie na nierozwidlonym łańcuchu jako Ethereum Classic (ETC), który istnieje do dziś.

Hack The DAO ustanowił kilka zasad, które nadal kształtują projektowanie DAO. Po pierwsze: ryzyko inteligentnych kontraktów jest egzystencjalne i żadna ilość wyrafinowania zarządzania nie ma znaczenia, jeśli kontrakt przechowujący skarbiec ma błąd. Po drugie: ideologia „kod jest prawem” ma ograniczenia, które są testowane przez prawdziwe pieniądze i prawdziwe konsekwencje. Po trzecie: zdecentralizowane zarządzanie jest tak silne, jak gotowość społeczności do działania, gdy kod zawiedzie, a działanie wymaga właśnie scentralizowanego podejmowania decyzji, które decentralizacja miała wyeliminować. To napięcie nigdy nie zostało rozwiązane. Było tylko zarządzane, poprzez audyty, blokady czasowe, nagrody za znalezienie błędów i ciężko zdobytą instytucjonalną wiedzę społeczności, która obserwowała, jak 60 milionów dolarów znika w rekurencyjnym wywołaniu funkcji.

Tryby awarii: co właściwie idzie nie tak

Dekada operacji DAO wyprodukowała dobrze udokumentowany katalog trybów awarii i nie są to awarie, których większość ludzi się spodziewa.

Apatia wyborców jest najbardziej powszechnym problemem. Na papierze DAO są zarządzane przez całą bazę posiadaczy tokenów. W praktyce są zarządzane przez tych, którzy się pojawią, co zwykle stanowi mniej niż 5% posiadaczy tokenów. Propozycje zarządzania Uniswap rutynowo przechodzą przy udziale ułamka całkowitej podaży. Zarządzanie Compound raz przegłosowało propozycję głosami z trzech portfeli. Ta dynamika jest strukturalnie znajoma: to ten sam problem niskiej frekwencji, który nęka demokratyczne wybory, spotęgowany faktem, że tokeny zarządzania często nie mają bezpośredniej zachęty ekonomicznej do głosowania (wartość twojego tokena jest taka sama, niezależnie od tego, czy uczestniczysz, czy nie), a każdy głos wymaga albo transakcji z opłatą za gaz, albo drobnej niedogodności podpisania wiadomości.

Plutokracja jest drugą stroną medalu. Jeden token, jeden głos oznacza, że władza zarządcza jest proporcjonalna do bogactwa. Pojedynczy wieloryb posiadający 2% podaży tokena może przegłosować tysiące mniejszych posiadaczy razem wziętych, a w praktyce wiele ważnych głosowań DAO jest rozstrzyganych przez mniej niż dziesięć portfeli. Systemy delegacji, w których mali posiadacze delegują swoją siłę głosu zaufanym przedstawicielom, częściowo rozwiązują ten problem, ale delegaci sami są podatni na przejęcie i często reprezentują wąskie interesy. Model głosowania kwadratowego, w którym każdy dodatkowy głos kosztuje wykładniczo więcej, został zaproponowany jako rozwiązanie, ale napotyka własny problem: ataki sybil, w których jedna osoba dzieli swoje zasoby na wiele portfeli, aby obejść krzywą kosztów.

Ataki na zarządzanie stanowią najbardziej dotkliwe ryzyko. W 2024 roku BonkDAO stracił około 20 milionów dolarów, gdy atakujący zgromadził wystarczającą siłę głosu, aby przeforsować propozycję opróżniającą skarbiec. Atak wykorzystał niskie wymagania kworum DAO i apatię społeczności w kwestii zarządzania: zanim wystarczająca liczba legalnych wyborców zauważyła złośliwą propozycję, ta już przeszła. Incydent BonkDAO jest najwyraźniejszą ilustracją paradoksu leżącego u podstaw zarządzania DAO: ta sama otwarta partycypacja, która czyni DAO otwartymi, czyni je również podatnymi na każdego, kto jest gotów zdobyć wystarczającą liczbę tokenów, aby przekroczyć próg zarządzania.

Szybkość jest strukturalną wadą. Decyzje korporacyjne zapadają w ciągu godzin: dyrektor generalny zwołuje odpowiednie osoby, podejmowana jest decyzja, a wykonanie rozpoczyna się natychmiast. Propozycje DAO zazwyczaj wymagają okresu dyskusji (3-7 dni), okresu głosowania (3-7 dni) i okresu blokady czasowej (1-2 dni), co oznacza, że nawet pilne decyzje zajmują od jednego do trzech tygodni. Podczas kryzysu bankowego w marcu 2023 roku, gdy USDC krótko stracił parytet, a MakerDAO musiał dostosować parametry zabezpieczeń, powolny proces zarządzania był realnym obciążeniem. Niektóre DAO wprowadziły mechanizmy awaryjnego zarządzania, multisigi opiekunów, które mogą działać szybko w sytuacjach kryzysowych, ale mechanizmy te przywracają centralizację tylnymi drzwiami.

Niejasność prawna jest ostatnim trwałym problemem. Większość DAO nie ma osobowości prawnej, co oznacza, że nie mogą podpisywać umów, otwierać kont bankowych, zatrudniać pracowników, płacić podatków ani bronić się w procesach sądowych. Gdy DAO jest pozwane, pytanie, kto ponosi odpowiedzialność, wszyscy posiadacze tokenów? Założyciele? Aktywni wyborcy?, nie ma ustalonej odpowiedzi. Ta niejasność nie uniemożliwia DAO działania, ale stwarza ukryte ryzyko, które rośnie wraz z zarządzaniem przez DAO większymi skarbcami i większą interakcją z tradycyjnym systemem prawnym.

DAO a prawo amerykańskie: kwestia odpowiedzialności

Status prawny DAO w Stanach Zjednoczonych ewoluuje poprzez kombinację ustawodawstwa stanowego, egzekwowania prawa federalnego i orzecznictwa, bez kompleksowych ram prawnych.

Wyoming stał się pierwszym stanem, który w 2021 roku uznał DAO za podmioty prawne, przyjmując ustawodawstwo pozwalające DAO rejestrować się jako spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. DAO LLC w Wyoming zapewnia swoim członkom taką samą ochronę odpowiedzialności jak tradycyjna LLC, chroniąc ich przed osobistą odpowiedzialnością za długi i zobowiązania prawne organizacji. Ceną jest zgodność: DAO musi wyznaczyć agenta do doręczeń, utrzymywać obecność w Wyoming i składać roczne raporty. Tennessee i Utah przyjęły podobne ustawodawstwo, tworząc małą, ale rosnącą liczbę jurysdykcji, w których DAO mogą działać z jasnością prawną.

Egzekwowanie prawa federalnego przyjęło inne podejście. Działanie CFTC przeciwko Ooki DAO w 2023 roku ustaliło, że posiadacze tokenów DAO, którzy aktywnie uczestniczą w zarządzaniu, mogą ponosić osobistą odpowiedzialność za działania DAO. Ooki DAO prowadziło zdecentralizowaną platformę handlu z dźwignią bez odpowiedniej rejestracji, a CFTC argumentowało, że wyborcy uczestniczący w zarządzaniu działali jako operatorzy DAO. To orzeczenie wstrząsnęło społecznością DAO: sugerowało, że samo głosowanie nad propozycją zarządzania może narazić uczestnika na odpowiedzialność regulacyjną. Praktyczny wpływ był mrożący, ale selektywny, dotykając DAO, które wyraźnie działały w regulowanych działalnościach finansowych, pozostawiając nie-finansowe DAO w dużej mierze nietknięte.

SEC podchodzi do DAO przede wszystkim przez pryzmat prawa papierów wartościowych. Raport SEC z 2017 r. dotyczący DAO, opublikowany po ataku na The DAO, stwierdził, że tokeny DAO sprzedawane inwestorom w ramach wspólnego przedsięwzięcia z oczekiwaniem zysku mogą stanowić papiery wartościowe. Te ramy wpłynęły na późniejsze działania egzekucyjne i stworzyły niepewność wokół tokenów zarządczych, które również niosą prawa ekonomiczne, takie jak podział opłat, buybacki czy dystrybucja przychodów. Rozróżnienie między tokenem zarządczym (który przyznaje tylko prawa głosu) a tokenem papierów wartościowych (który przyznaje prawa ekonomiczne) jest istotne prawnie, ale praktycznie nieostre: wiele tokenów zarządczych ma obie właściwości, a SEC nie wytyczyła wyraźnej linii.

Traktowanie podatkowe dodatkowo komplikuje sprawę. IRS nie wydał szczegółowych wytycznych dotyczących dystrybucji ze skarbców DAO, ale dochód uzyskany przez uczestnictwo w DAO, czy to poprzez granty, płatności dla współpracowników, czy dystrybucję tokenów, jest ogólnie traktowany jako podlegający opodatkowaniu. Same skarbce DAO istnieją w szarej strefie podatkowej: nie są korporacjami, nie są spółkami osobowymi, nie są trustami ani osobami fizycznymi, a odpowiednie traktowanie podatkowe zależy od konkretnej struktury prawnej, jeśli taka istnieje, którą DAO przyjęło.

Dla mieszkańców USA rozważających udział w DAO praktyczne wskazówki są proste: udział w zarządzaniu niesie ryzyko prawne, które rośnie wraz z działalnością DAO i poziomem Twojego zaangażowania. Rejestracja jako DAO LLC w Wyoming lub podobnej jurysdykcji zapewnia ochronę odpowiedzialności. Aktywne uczestnictwo w zarządzaniu niezarejestrowanymi DAO działającymi na regulowanych rynkach finansowych niesie największe ryzyko. Pasywne posiadanie tokenów bez udziału w zarządzaniu niesie najmniejsze ryzyko, choć nawet to nie jest wolne od ryzyka po orzeczeniu w sprawie Ooki DAO.

DAO a korporacje: uczciwe porównanie

Porównanie DAO z tradycyjnymi korporacjami pokazuje, że DAO nie są zamiennikami korporacji w większości kontekstów, ale są prawdziwym ulepszeniem w kilku konkretnych przypadkach.

DAO doskonale sprawdzają się w zarządzaniu wspólnymi zasobami, gdzie żadna pojedyncza strona nie powinna mieć jednostronnej kontroli. Skarbce protokołów open-source, fundusze społecznościowe i zarządzanie parametrami dla zdecentralizowanej infrastruktury finansowej to przypadki użycia, w których DAO okazały się najbardziej skuteczne. Protokół Uniswap, używany przez miliony i przechowujący miliardy w depozytach użytkowników, korzysta z tego, że jego zarządzanie jest rozproszone wśród tysięcy posiadaczy tokenów, a nie skoncentrowane w zarządzie korporacji. Dopasowanie zachęt, gdzie posiadacze tokenów czerpią korzyści z sukcesu protokołu, tworzy model zarządzania, który jest strukturalnie odporny na rodzaj wyzysku, jaki czasami umożliwia zarządzanie korporacyjne.

Korporacje doskonale sprawdzają się w szybkości, odpowiedzialności i wykonaniu operacyjnym. Dyrektor generalny może podjąć decyzję w godzinę, zwolnić słabo radzącego sobie pracownika w jeden dzień i zmienić strategię firmy w tydzień. DAO nie może zrobić żadnej z tych rzeczy bez wielotygodniowego procesu zarządzania, a brak formalnych stosunków pracy oznacza, że „zwolnienie” słabo radzącego sobie współpracownika to propozycja zarządcza, a nie decyzja kierownictwa. Nieefektywność modelu DAO nie jest błędem, który zostanie naprawiony lepszymi narzędziami; jest to nieodłączna właściwość rozproszonego podejmowania decyzji, a każde DAO, które stanie się na tyle wydajne, by działać jak firma, w praktyce scentralizowało swoje podejmowanie decyzji wokół małej grupy aktywnych uczestników.

Uczciwa ocena jest taka, że DAO to przydatne narzędzie do konkretnego zestawu problemów: zarządzania wspólną infrastrukturą on-chain, zarządzania skarbcami społeczności i podejmowania decyzji, które wpływają na dużą liczbę interesariuszy, którzy sobie nie ufają. Nie są one uniwersalnym zamiennikiem firm, a projekty, które próbowały prowadzić startupy zarządzane przez DAO, zazwyczaj albo się recentralizowały (wprowadzając de facto struktury zarządcze za fasadą zarządzania), albo utknęły w martwym punkcie (niezdolne do podejmowania decyzji operacyjnych wystarczająco szybko, by konkurować). Mechanizm działa tam, gdzie działa, a mądrość polega na znajomości różnicy.

Jak uczestniczyć w DAO

Zaangażowanie się w DAO jest z założenia bez pozwolenia, ale skuteczne uczestnictwo wymaga czegoś więcej niż posiadania tokena.

Zacznij od zidentyfikowania DAO zgodnego z Twoimi zainteresowaniami. DeepDAO.io śledzi aktywne DAO, wielkość ich skarbców, wskaźniki udziału w głosowaniu i aktywność zarządczą. Boardroom i Tally agregują propozycje zarządcze w głównych DAO. Czytanie forum zarządczego DAO przez kilka tygodni przed uczestnictwem daje kontekst, którego samo posiadanie tokenów nie zapewnia.

Zdobądź token zarządczy za pośrednictwem zdecentralizowanej giełdy (Uniswap, Jupiter) lub scentralizowanej giełdy (Coinbase, Binance). Niektóre DAO dystrybuują również tokeny poprzez uczestnictwo: wniesienie wkładu w protokół, pisanie dokumentacji, moderowanie forów lub wykonywanie zadań. Gitcoin, Dework i Layer3 to platformy, na których DAO publikują możliwości wniesienia wkładu.

Jeśli brakuje Ci czasu lub wiedzy, aby ocenić każdą propozycję, deleguj swoją siłę głosu. Większość głównych DAO wspiera delegację, a platformy takie jak Agora i Tally ułatwiają znalezienie i wybór delegatów, którzy są zgodni z Twoimi wartościami. Delegacja jest odwoływalna: możesz odzyskać swoją siłę głosu w dowolnym momencie.

Aby zaangażować się głębiej, dołącz do grup roboczych lub komitetów DAO. Wiele DAO organizuje swoje działania wokół tematycznych grup roboczych, grantów, zarządzania skarbcem, oceny ryzyka, wzrostu, które zajmują się wyspecjalizowanymi decyzjami. Udział w grupach roboczych to miejsce, gdzie zarządzanie staje się mniej kwestią głosowania, a bardziej żmudną, wartościową pracą badawczą, debatą i budowaniem relacji, które w pierwszej kolejności tworzą dobre propozycje.

Wkład jest najskuteczniejszą drogą do wpływu. DAO potrzebują pisarzy, badaczy, marketerów, menedżerów społeczności i strategów tak samo, jak potrzebują programistów. Wiele DAO wynagradza współpracowników poprzez granty, finansowanie retroaktywne lub budżety grup roboczych. Osoby, które kształtują kierunek DAO, nie zawsze są największymi posiadaczami tokenów; często są to ludzie, którzy pojawiają się konsekwentnie, wykonują pracę i budują zaufanie, które sprawia, że zarządzanie funkcjonuje.

Często zadawane pytania